Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach
Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach działa tak samo jak dodawanie — różnica w tym, że kolejność ma znaczenie i wynik może wyjść zero.
Klasa 5
Ten sam mechanizm co przy dodawaniu
Odejmowanie ułamków o różnych mianownikach działa dokładnie tak samo jak dodawanie: najpierw wspólny mianownik, potem rozszerzenie obu ułamków, a dopiero na końcu samo działanie na licznikach. Po szczegóły tych trzech kroków zajrzyj do hasła o dodawaniu — tutaj skupiamy się na tym, co przy odejmowaniu jest inne.
Co jest inne niż przy dodawaniu
Kolejność ma znaczenie. $\frac{5}{6} - \frac{1}{4}$ to nie to samo co $\frac{1}{4} - \frac{5}{6}$ — przy dodawaniu kolejność składników można było zamienić, przy odejmowaniu nie.
Wynik może wyjść zero, gdy oba ułamki są sobie równe po sprowadzeniu do wspólnego mianownika, np. $\frac{1}{2} - \frac{2}{4} = \frac{2}{4} - \frac{2}{4} = 0$.
Przy liczbach mieszanych czasem trzeba „pożyczyć" całość, gdy część ułamkowa odjemnej jest mniejsza od części ułamkowej odjemnika — to osobny temat, wart własnego hasła.
Typowy błąd
Tak nie wolno
$$\frac{5}{6} - \frac{1}{4} = \frac{5-1}{6-4} = \frac{4}{2}$$
Odjęte osobno liczniki i osobno mianowniki.
Tak jest dobrze
$$\frac{5}{6} - \frac{1}{4} = \frac{10}{12} - \frac{3}{12} = \frac{7}{12}$$
Najpierw wspólny mianownik, potem odejmowanie liczników.
Mianownika się nie odejmuje — opisuje rozmiar kawałka, a rozmiar nie zmienia się od tego, że zabierasz kawałki. Odejmować można tylko liczniki, i to dopiero wtedy, gdy kawałki są tej samej wielkości.
Co zapamiętać
- Mechanizm jest identyczny jak przy dodawaniu: wspólny mianownik, rozszerzenie, działanie na licznikach.
- W odejmowaniu kolejność ma znaczenie — nie możesz zamienić miejscami odjemnej i odjemnika.
- Wynik może wyjść zero, gdy oba ułamki są sobie równe.
- Jeśli wynik da się skrócić, skróć go do najprostszej postaci.