Sześcian
Sześcian to bryła o sześciu przystających ścianach-kwadratach — budowa, siatka, pole powierzchni i objętość w jednym miejscu.
Klasa 5
Sześcian to bryła, której wszystkie sześć ścian to przystające kwadraty. To szczególny przypadek prostopadłościanu, w którym wszystkie krawędzie mają dokładnie tę samą długość.
Budowa i własności
Każda z sześciu ścian to przystający kwadrat — dokładnie taki sam jak pozostałe pięć. Krawędzi jest dwanaście: cztery na przedniej ścianie, cztery na tylnej i cztery łączące je „w głąb" bryły, wszystkie o tej samej długości. Wierzchołków, czyli miejsc, gdzie spotykają się trzy krawędzie naraz, jest osiem.
Siatka
Siatka bryły to jej powierzchnia rozłożona na płasko — wszystkie ściany rozcięte wzdłuż wybranych krawędzi i rozłożone tak, żeby leżały w jednej płaszczyźnie, bez zachodzenia na siebie.
Sześcian ma najbardziej znaną siatkę w kształcie krzyża, złożoną z sześciu przystających kwadratów: jeden rząd czterech kwadratów w poziomie, a do dwóch przeciwległych z boków dokładany po jednym kwadracie z góry i z dołu.
Pole powierzchni
Pole powierzchni sześcianu to suma pól wszystkich sześciu ścian. Skoro każda ściana to kwadrat o boku $a$, jej pole to $a^2$, a sześć takich samych ścian razem daje $6 \cdot a^2$.
Objętość
Objętość sześcianu to krawędź pomnożona przez samą siebie trzy razy — tyle samo miejsca, ile zajmuje sześcian o boku $a$, wypełniony jednostkowymi sześcianikami w każdym z trzech wymiarów naraz: długości, szerokości i wysokości.
Typowe błędy
Tak nie wolno
Objętość sześcianu o krawędzi $5$ cm to $6 \cdot 5^2 = 150$ cm³ — używam wzoru na pole powierzchni.
Tak jest dobrze
Objętość sześcianu o krawędzi $5$ cm to $5^3 = 125$ cm³ — używam wzoru na objętość, nie na pole.
Tak nie wolno
Sześcian ma pięć ścian, więc liczę pole powierzchni jako $5 \cdot a^2$.
Tak jest dobrze
Sześcian ma sześć ścian, więc liczę pole powierzchni jako $6 \cdot a^2$.
Co zapamiętać
- Sześcian ma sześć przystających ścian-kwadratów, dwanaście krawędzi tej samej długości i osiem wierzchołków.
- Najbardziej znana siatka sześcianu ma kształt krzyża z sześciu przystających kwadratów.
- Pole powierzchni: $P = 6a^2$ — suma pól sześciu ścian.
- Objętość: $V = a^3$ — krawędź pomnożona przez samą siebie trzy razy.
- Nie myl pola powierzchni z objętością — to dwa różne wzory, dające różne jednostki (cm² kontra cm³).