Skala
Skala to stosunek długości na rysunku do długości rzeczywistej, np. 1:100. Może zmniejszać rysunek względem rzeczywistości albo go powiększać.
Klasa 6
Wyjaśnienie
Skala to stosunek długości na rysunku, planie czy mapie do odpowiadającej jej długości rzeczywistej, zapisywana np. jako $1 : 100$.
Są dwa rodzaje skali:
- skala zmniejszająca — liczba po prawej stronie jest większa niż po lewej, np. $1 : 100$. Oznacza to, że rzeczywistość jest sto razy większa niż rysunek. To typowa skala map i planów.
- skala powiększająca — liczba po lewej stronie jest większa niż po prawej, np. $10 : 1$. Oznacza to, że rysunek jest dziesięć razy większy niż rzeczywistość. To typowa skala rysunków bardzo małych przedmiotów, np. części zegarka.
To hasło jest wprowadzeniem do samego pojęcia skali. Bardziej złożone obliczenia — jak na podstawie skali i długości na rysunku znaleźć długość rzeczywistą — poznasz w kolejnym haśle.
Przykład
Typowy błąd
Tak nie wolno
Skala $1 : 100$ — rysunek jest sto razy większy od rzeczywistości.
Tak jest dobrze
W skali $1 : 100$ liczba po prawej jest większa, więc to rzeczywistość jest sto razy większa od rysunku, nie odwrotnie. Rysunek jest sto razy mniejszy niż rzeczywistość.
Co zapamiętać
- Skala to stosunek długości na rysunku, planie czy mapie do odpowiadającej jej długości rzeczywistej.
- Skala zmniejszająca (np. $1 : 100$) ma większą liczbę po prawej stronie — rzeczywistość jest większa niż rysunek.
- Skala powiększająca (np. $10 : 1$) ma większą liczbę po lewej stronie — rysunek jest większy niż rzeczywistość.
- Sprawdzaj, po której stronie stosunku stoi większa liczba — łatwo pomylić kierunek skali.