Zegar i obliczenia czasowe
Godzina to sześćdziesiąt minut, minuta to sześćdziesiąt sekund — inna baza niż dziesiątkowa, z inną zasadą przenoszenia.
Klasa 4
Baza sześćdziesiąt, nie dziesięć
Godzina dzieli się na sześćdziesiąt minut, a minuta na sześćdziesiąt sekund. To inna baza niż ta, z którą miałeś do czynienia we wszystkich pozostałych jednostkach tego działu — tam zawsze przenosiłeś przy przekroczeniu dziesięciu, stu albo tysiąca. Przy czasie przenosisz przy przekroczeniu sześćdziesięciu.
Dodawanie czasu działa podobnie do dodawania pisemnego liczb: dodajesz osobno poszczególne części (godziny osobno, minuty osobno), a potem sprawdzasz, czy trzeba coś przenieść. Różnica jest tylko w tym, przy jakiej liczbie następuje przeniesienie — przy dodawaniu pisemnym liczb przenosisz po przekroczeniu dziesięciu, przy czasie po przekroczeniu sześćdziesięciu.
Typowy błąd
Tak nie wolno
$140$ min $= 1$ godz $40$ min — odejmuję sto, tak jakby sto minut było godziną.
Tak jest dobrze
$140$ min $= 2$ godz $20$ min — dzielę przez sześćdziesiąt: $140 = 60 \cdot 2 + 20$.
Ten błąd bierze się z przeniesienia nawyku z systemu dziesiątkowego, gdzie przenoszenie następuje przy pełnej setce albo tysiącu. Czas ma jednak bazę sześćdziesiąt, nie sto — trzeba sprawdzić, ile pełnych sześćdziesiątek mieści się w liczbie minut, nie ile pełnych setek.
Co zapamiętać
- Godzina to $60$ minut, minuta to $60$ sekund — inna baza niż dziesiątkowa używana w pozostałych jednostkach tego działu.
- Dodając czas, dodajesz osobno godziny i minuty, a potem sprawdzasz, czy suma minut przekracza $60$.
- Jeśli suma minut przekracza $60$, przenosisz pełne godziny: $60$ min $= 1$ godz.
- Nie przenoś przy przekroczeniu dziesięciu ani stu — przy czasie granica przeniesienia to zawsze sześćdziesiąt.