Obliczanie drogi
Wzór na drogę to nie coś nowego do zapamiętania — wynika z prędkości przez pomnożenie obu stron przez czas: s = v · t.
Klasa 6
Nie nowy wzór, tylko przekształcenie
Wzór na drogę nie jest niczym nowym do zapamiętania — to przekształcenie wzoru na prędkość, który już znasz.
$$v = \frac{s}{t}$$
Żeby wyznaczyć $s$, mnożysz obie strony przez $t$. Po lewej stronie $t$ skraca się z mianownikiem, zostaje sam licznik.
$$v \cdot t = \frac{s}{t} \cdot t$$
$$v \cdot t = s$$
Czyli:
$$s = v \cdot t$$
Droga to prędkość pomnożona przez czas.
Jednostka prędkości narzuca jednostkę czasu
Prędkość zawsze niesie w sobie jednostkę czasu — kilometry na godzinę, metry na sekundę. Ta jednostka mówi, w czym musi być wyrażony czas we wzorze $s = v \cdot t$. Przy prędkości w km/h czas musi być w godzinach. Przy prędkości w m/s czas musi być w sekundach.
Jeśli czas jest podany w innej jednostce, trzeba go najpierw zamienić — na przykład 30 minut to $\frac{30}{60} = 0{,}5$ godziny, nie 30.
Typowy błąd
Tak nie wolno
$$s = 60 \cdot 30 = 1800$$
Podstawiono czas w minutach, choć prędkość była w kilometrach na godzinę.
Tak jest dobrze
$$s = 60 \cdot 0{,}5 = 30$$
Zamieniono 30 minut na $0{,}5$ godziny, dopiero potem podstawiono do wzoru.
Podstawienie czasu w minutach przy prędkości w km/h daje wynik 60 razy za duży, bo godzina ma 60 minut. Wynik 1800 kilometrów w pół godziny powinien od razu zwrócić uwagę — to więcej niż długość Polski. Zanim podstawisz liczby do wzoru, sprawdź, czy jednostka czasu pasuje do jednostki prędkości — zobacz jednostki prędkości.
Co zapamiętać
- Wzór na drogę wynika z wzoru na prędkość: $s = v \cdot t$.
- Jednostka prędkości narzuca jednostkę czasu — km/h wymaga godzin, m/s wymaga sekund.
- 30 minut to $0{,}5$ godziny, nie 30 — zawsze zamień czas na jednostkę pasującą do prędkości.
- Sprawdzaj wynik zdrowym rozsądkiem: podstawienie złej jednostki czasu daje wynik wielokrotnie za duży albo za mały.