Liczby rzymskie

Liczby rzymskie zapisuje się siedmioma symbolami o ustalonych wartościach — dodajesz je albo odejmujesz, zależnie od kolejności.

Klasa 4

Siedem symboli, dodawanie albo odejmowanie

Liczby rzymskie to inny sposób zapisywania liczb niż ten, którego używasz na co dzień — zamiast dziesięciu cyfr ma siedem symboli o ustalonych wartościach:

• $I = 1$
• $V = 5$
• $X = 10$
• $L = 50$
• $C = 100$
• $D = 500$
• $M = 1000$

Liczbę tworzy się, dodając albo odejmując wartości tych symboli — zależy to od kolejności, w jakiej stoją. Jeśli symbol o mniejszej wartości stoi przed symbolem o większej wartości, odejmujesz go od tego większego. W każdym innym przypadku dodajesz.

Weźmy liczbę $XIV$, w której widać oba przypadki naraz. Symbol $X$ stoi przed symbolem o mniejszej wartości ($I$), więc go dodajesz. Symbol $I$ stoi przed symbolem o większej wartości ($V$), więc go odejmujesz od $V$:

$$XIV = X + (V - I) = 10 + (5 - 1) = 10 + 4 = 14$$

Typowy błąd

Ten błąd bierze się z próby zapisania liczby wyłącznie przez dodawanie, bez sięgnięcia po regułę odejmowania. Żaden symbol nie powtarza się więcej niż trzy razy z rzędu — jeśli wyszłoby więcej, trzeba użyć symbolu o większej wartości i odjąć od niego mniejszy, tak jak $XL$ zamiast $XXXX$.

Co zapamiętać

• Siedem symboli: $I = 1$, $V = 5$, $X = 10$, $L = 50$, $C = 100$, $D = 500$, $M = 1000$.
• Symbol mniejszy przed większym — odejmujesz. W każdym innym przypadku — dodajesz.
• Żaden symbol nie powtarza się więcej niż trzy razy z rzędu.
• Zamiast czterokrotnego powtórzenia symbolu, użyj reguły odejmowania z symbolem o większej wartości.